فقه حقوق اقلیتهاو چندفرهنگی تکالیف دولت و جامعه نسبت به اقلیتهای دینی و قومی از منظر فقه شیعه
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 دکتری فقه سیاسی جامعة المصطفی العالمیة.
2 دانش‌آموخته سطح چهار حوزه علمیه قم، رئیس اداره پژوهش مجتمع آموزش عالی فقه.
چکیده
مسئله حقوق اقلیتهای دینی و قومی در جوامع اسلامی، از جمله پیچیده‌ترین و چالش‌برانگیزترین مباحث در حوزه فقه سیاسی و اجتماعی معاصر به شمار می‌رود. این پژوهش با هدف تبیین و تحلیل انتقادی تکالیف دولت اسلامی و جامعه نسبت به اقلیتهای دینی و قومی از منظر فقه شیعه، با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد اجتهادی-انتقادی انجام شده است. داده‌ها از طریق مطالعه کتابخانه‌ای و تحلیل متون فقهی، قرآنی، روایی و حقوقی گردآوری شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فقه شیعه، بر پایه اصول محکمی چون کرامت انسانی، عدالت، نفی ظلم، و قاعده «لَا إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ» (بقره: ۲۵۶)، چارچوبی نسبتاً جامع برای حمایت از حقوق اقلیت‌ها ارائه می‌دهد. با این حال، تحلیل انتقادی نشان می‌دهد که برخی احکام سنتی فقهی در حوزه ذمه، جزیه و محدودیت‌های مشارکت سیاسی، نیازمند بازنگری اجتهادی جدی در پرتو مقتضیات عصر حاضر و اصول حقوق بشر بین‌المللی هستند. این پژوهش استدلال میکند که رویکرد فقهی مبتنی بر مصلحت، عدالت و کرامت انسانی می‌تواند زمینه‌ساز تدوین نظریه‌ای منسجم در باب حقوق اقلیت‌ها در دولت اسلامی معاصر باشد.
کلیدواژه‌ها
)